Gluten intolerantie

Naast koemelk(producten) is gluten het tweede voedingsmiddel waarmee wij, in onze Westerse cultuur, op constante basis het meest in contact komen, met name de graansoort tarwe wordt dagelijks genuttigd. Bij de meeste mensen is het feitelijk zo dat zij, in ieder geval na het tweede levensjaar, dagelijks op de een of andere manier gluten met de voeding binnenkrijgen. Het lijkt ook wel of gluten in de loop der jaren steeds meer allergieën is gaan veroorzaken. Deze allergie is vaak in de vroege kinderjaren ontstaan op basis van een bepaalde erfelijke aanleg (dispositie). Ook bij patiënten die lijden aan de vermoeidheidsziekte M.E./CVS komt een glutenintolerantie regelmatig voor.

Wat zijn gluten?

Gluten komen voor in de graansoorten: tarwe, haver, rogge, gerst, spelt en kamut. Gluten of gliadine is een voorkomend kleefeiwit en geeft aan het deeg een taaie elastische consistentie. De overgevoeligheid hiervoor leidt tot een zeer specifiek ziektebeeld: de coeliakie. Coeliakie is een ziekte die een gevolg is van het giftige effect van alfa-gliadine op het slijmvlies van de dunne darm. Het gaat waarschijnlijk om een immunologisch proces. Door de optredende slijmvliesveranderingen kan minder voeding worden opgenomen. Er ontstaat vaak, maar niet altijd, volumineuze vetglanzende diarree, gewichtsverlies en vermoeidheid. Bij kinderen leidt de aandoening zelfs tot groeistoornissen. Allerlei ziekten die hun oorzaak vinden in een tekort aan voedingsstoffen kunnen optreden. Sommige patiënten hebben een huidafwijking, dermatitis herpetiformis of ziekte van Duhring. Het is mogelijk om over een glutenallergie heen te groeien. Wel moeten de darmen hiervoor in uiterste conditie zijn.

Verschijnselen Coeliakie

De verschijnselen van Coeliakie kunnen sterk variëren. Huidproblemen zoals eczeem kunnen optreden waarvan de kenmerken zijn: droog jeukend met vergroving van het huid reliëf. Typische locaties zijn rondom de ogen en mond, in de hals en op de strekzijde van polsen, armen en benen. Bronchitis en astmatische klachten kunnen het gevolg zijn van een glutenallergie. Daarnaast kunnen eveneens de volgende verschijnselen voorkomen:

  • Verstoringen van de stoelgang (diarree, obstipatie)
  • Gewichtsverlies
  • Buikpijn en buikkrampen
  • Vermoeidheid
  • Pijn in botten
  • Botontkalking
  • Bloedarmoede
  • Gezwollen buik
  • Huidproblemen
  • Menstruele klachten en onregelmatigheid
  • Irritatie en humeurigheid
  • Aften (zweertjes in de mond die wijzen op een tekort aan vitamines)
  • Algemene malaise

Glutenvrij

De belangrijkste regel bij een gluten allergie of een gluten intolerantie is het volledig elimineren van elk contact met gluten, glutenproducten en gluten bevattende voedingsmiddelen in de ruimste zin van het woord.

Voedingsmiddelen die altijd gluten bevatten

  • Brood en knäckebröd: bijna alle brood uit de winkel, zoals roggebrood of rijstebrood.  Neem dus alleen brood uit zeer betrouwbare “bron”, zoals glutenvrij brood of bak het zelf en koop bijvoorbeeld daarvoor een goede broodbakmachine die alleen daarvoor gebruikt wordt.
  • meel
  • Babyvoeding
  • Banketbakkersproducten
  • Paneermeel
  • Deegwaren en pasta’s zoals macaroni, ravioli, pizza, spaghetti etc.
  • Tarwezemelen en tarwekiemen
  • Gebak
  • Havermout, cornflakes etc.

Voedingsmiddelen die gluten kunnen bevatten

  • Melkproducten: Yoghurt, gecondenseerde melk, allerlei smeersels op melkbasis
  • Vleeswaren: vrijwel alle patésoorten, worst(soorten), vleesconserven, alle gepaneerde of met meel bereide vleesproducten.
  • Kant-en-klare visproducten: viskroketten, visstaafjes, zeker ook de gepaneerde varianten
  • Groenten: de meeste kant-en-klare groenteproducten, groentesoepen, blikgroenten met saus, instant-aardappel-poeder, groentebouillon e.d. bevatten gluten.
  • Sausen en kruiden: veel soepkruiden, viskruiden en kruidenpoeders. Denk hierbij aan mosterd, ketchup, mayonaise, dressings.
  • Plantaardige olie: veel hoogwaardige olie bevat op een of andere manier de gluteninformatie zoals zonnebloemolie, maiskiem-olie, saffloerolie en veel soorten olijfolie.
  • Margarine
  • Bakpoeder
  • Allerlei drank: instant cacaopoeder, chocomel, allerlei melkdranken, bier etc.
  • Zoetigheden: chocolade, mueslirepen, vruchtenrepen, ijs, puddingsoorten, mousse, koek(jes).

In sommige supermarkten is er een aparte afdeling voor glutenvrije voedingsmiddelen of in de vorm van aparte rekken. In reformzaken zijn over het algemeen veel glutenvrije producten te vinden.

Nb. Christine Tobback, voedingsdeskundige die verbonden is aan de praktijk van Dr. De Meirleir te Brussel en tevens nauw met hem samenwerkt, is een zeer goede aanrader als het gaat om voedselintoleranties en het volgen van een aangepast dieet. Consulten kunnen naast bezoek ook telefonisch geraadpleegd worden.

Spelt

Gluten komen voor in de volgende graansoorten: tarwe, haver, rogge, gerst, spelt en kamut. In verreweg de meeste producten wordt tarwe gebruikt. Spelt is een goede vervanger voor tarwe. Spelt kan nuttig zijn bij het verminderen en/of voorkomen van v Lees verder →