Fructose intolerantie

Een fructose-intolerantie (malabsorptie) is een stofwisselingsziekte waarbij sprake is van een enzymstoornis in het lichaam. Bij een fructose-intolerantie mist het enzym aldolase-B. Normaal gesproken wordt fructose in het lichaam omgezet naar glucose, maar door dit ontbrekende enzym kan de fructose niet worden omgezet en kunnen vruchtensuikers uit de voeding niet verwerkt worden in de dunne darm.  Bij een fructose-intolerantie brengen de vruchtensuikers die achterblijven in de dikke darm een gistingsproces op gang, met buikpijn, windergheid en soms diarree tot gevolg. Daarnaast kunnen ook andere gevolgen optreden, namelijk ophoping en vergiftiging in de lever en nieren. Elk lichaam heeft immers fructose nodig om goed te kunnen functioneren.

Fructose-intolerantie en de vermoeidheidsziekte M.E./CVS

Veel mensen met darmklachten, darmaandoeningen, immuunziekten e.d. hebben vaak zonder het zelf te weten een fructose-intolerantie, dit geldt ook voor patiënten die lijden aan de vermoeidheidsziekte ME/CVS en/of Fibromyalgie. Oorzaak van een fructose-intolerantie bij M.E./CVS-patiënten is meestal omdat een bacteriële overgroei aanwezig is of een zogeheten darmdysbiose. Om ernstigere problemen te voorkomen, is het verstandig hierop te laten testen mocht je lijden aan de vermoeidheidsziekte M.E./CVS en/of Fibromyalgie. Bekend is namelijk dat ongeveer 45,8 procent van de patiënten met M.E./CVS een fructose-intolerantie heeft.

Onderzoek en diagnose

Met behulp van een waterstof-ademtest, (H2 ademtest) in het ziekenhuis kan de diagnose worden gesteld. Ook Dr. De Meirleir maakt gebruikt van deze test bij intake. Met het uitvoeren van de waterstof-ademtest is het de bedoeling dat elk half uur een blaastest afgenomen wordt. Vlak voordat er voor de tweede keer geblazen wordt in het “tuitje”, dient men een beker water met daarin suiker op te drinken. Op deze manier wordt getest of de fructose omgezet wordt in glucose. Een gehele blaastest neemt ongeveer vier uur in beslag.

Behandeling

De behandeling van een fructose-intolerantie bestaat uit een dieet waarbij fructose en sacharose uit de voeding worden geschrapt. Begeleiding door een diëtist is hierbij noodzakelijk.

Fructosearm dieet

Fructose zit voornamelijk in fruit, snoep, zoet beleg, koek, gebak en limonades. De diëtist(e) zal starten met een proefdieet om te achterhalen of en in welke mate fructose nog wordt verdragen door de patiënte. Het is de bedoeling dat klachten en/of symptomen verminderen en niet meer terugkeren. Dit proefdieet bestaat uit twee stappen:

Eliminatie

Voedingsmiddelen die fructose bevatten dienen allereerst geheel geëlimineerd (geschrapt) te worden uit de voeding. Als na enige tijd een verbetering van de klachten en/of symptomen optreedt, is er over het algemeen sprake van een overgevoeligheid/intolerantie voor fructose. Om zeker te zijn of vervolgens nog fructose kan worden verdragen en zo ja in weke mate, dient een patiënt weer langzaam belast te worden met fructose.

Belasting

Na eliminatie zal de diëtist(e) stap voor stap voedingsmiddelen met fructose weer één voor één toevoegen aan het dieet. Dit is van belang om er achter te komen of en hoeveel fructose er nog verdragen kan worden.

Elke dag dient de hoeveelheid fructose opgevoerd te worden wanneer er geen klachten optreden. Pas als duidelijk is of het voedingsmiddel wordt verdragen en zo ja, in welke mate, kan een ander voedingsmiddel dat fructose bevat, ingevoerd worden.

Een fructose bevattend voedingsmiddel dient bij voorkeur aan het begin van een dag genomen te worden, zodat de rest van de dag eventuele reacties op de fructose waargenomen worden.

Het is nog niet bekend hoeveel fructose iemand kan verdragen zonder dat klachten en/of symptomen optreden. Ook is niet bekend wat precies wordt verstaan onder een hoge of lage hoeveelheid fructose. We gaan over het algemeen uit van een lage hoeveelheid fructose als een voedingsmiddel van nature minder dan vijf gram fructose per honderd gram bevat. Bevat een voedingsmiddel vijf gram fructose of meer dan wordt deze beschouwd als hoog.

Onderstaande lijst kan een uitkomst bieden bij het samenstellen van een fructosearm dieet, het elimineren en belasten van voedingsmiddelen die fructose bevatten. Lees voor gebruik altijd het etiket na.

Voedingsmiddelen die geen fructose bevatten en dus gebruikt mogen worden bij een fructose-intolerantie:

Brood en ontbijtproducten

Alle soorten brood, cornflakes, roggebrood, rijstwafels, knäckebröd, cracottes en matzes.

Kaas

Alle soorten kaas en smeerkaas.

Melk en melkproducten

Magere, halfvolle en volle melk/yoghurt/kwark.

Boerenland melk/karnemelk/yoghurt.

Karnemelk.

Alle soorten koffiemelk.

Slagroom, crème fraiche.

Havermoutpap, rijstepap.

Let op voedingsmiddelen met lactose die vruchten bevatten, deze bevatten wel fructose! Denk bijvoorbeeld aan vruchtenyoghurt.

Vlees en vleeswaren

Alle soorten vleeswaren, zoals achterham, schouderham, boterhamworst, bacon, berliner, casselerrib, cervelaat, fricandeau, gebraden gehakt, kipfilet, gekookte Gelderse worst, runderrookvlees, salami, snijworst, leverkaas, leverworst, rosbief en paté.

Alle soorten vlees, zoals varkensvlees, kip, kalkoen, rundvlees, gehakt, cocktailworstjes, knakworstjes, rookworst, shoarmavlees en lever.

Vis, schaal- en schelpdieren

Alle soorten vis, zoals kabeljauwfilet, koolvisfilet, vissticks, schol, zalm, garnalen en mosselen.

Peulvruchten

Bruine bonen, witte bonen en groene erwten.

Margarine, vet, olie, mayonaise

Bak- en braadproducten, (vloeibaar) frituurvet, (dieet)halvarine, (dieet)margarine, roomboter, zonnebloemolie, olijfolie, slaolie en mayonaise.

Soepen en bouillon

Bouillon, kippensoep, champignonsoep, erwtensoep, cup a soup en opkikkers van Maggi.

Sauzen, aroma’s en jus

Aromat, hollandaise saus, jachtsaus, kaassaus van Knorr.

Puddingpoeders

Custard, tarwegriesmeel, griespudding van Koopmans.

Meel, meelproducten, granen en deegwaren

Zelfrijzend bakmeel, bladerdeeg, cakemeel, pannenkoekmix en tarwebloem.

Macaroni, mie-nestjes, spaghetti, couscous en noodles.

Alle soorten rijst.

Paneermeel.

Snacks

Bitterballen, kroketten, frikadellen en kaassoufflés.

Broodbeleg

Pindakaas, hazelnootpasta en maïsmoutstroop van EKO en rijststroop.

Limonade en dranken

Light frisdranken, thee en koffie.

Snoep en suikerwerk

Kauwgom, suikervrije katjesdrop van Albert Heijn, beertjes van Prodia en cacaopoeder van Albert Heijn.

Suikervrij snoep dat niet met vruchtensuiker is gezoet.

Hartige versnaperingen

Borrelnootjes van Calvé, chips van Croky, gemengde noten van Duyvis, melba toast, tortilla chips van Albert Heijn, Tuc van Lu, kaasstengels, alle soorten noten en pinda’s (let op mixen met gedroogde vruchten zoals banaan, rozijnen en krenten).

Vlees vervangende producten

Vegetarische producten van Valess, Quorn, Goodbite, Tivall, Joannusmolen en ei.

Producten die een lage hoeveelheid fructose bevatten (>5 gram)

Fruit
Aalbessen, aardbeien, abrikozen, ananas, banaan, bramen, citroen, frambozen, grapefruit, meloen, kiwi, kruisbessen, mandarijn, mango, passievrucht, peer, perzik, pruimen, sinaasappel, zwarte bessen.

Groente
Groente bevat meestal niet meer dan twee gram fructose per honderd gram. Deze hoeft dus niet streng beperkt te worden.

Onderstaande voedingsmiddelen bevatten meer dan vijf gram fructose per honderd gram product. Met deze voedingsmiddelen moet dus goed worden opgelet.

Fruit
Gedroogde vruchten zoals gedroogde appel, dadel, perzik, rozijnen, krenten en vijgen.
Gewone appel, granaatappel, druiven, kersen, lychees en peer.

Overigen
Honing en invertsuiker.

Overige producten waarin fructose voorkomt:

Van deze producten is niet duidelijk hoeveel fructose ze bevatten. Per merk kan het gehalte sterk verschillen, oplettendheid is een must.

Broodbeleg
Aardbeienjam, rozenbotteljam, ananasjam, sinaasappeljam, confiture, vruchtenhagelslag, chocoladehagelslag en chocoladepasta.

Dranken
Vruchtendrank, vruchtensap, vruchtenlimonade, limonadesiroop, tweevruchtendrank, weidrank, roosvicee en frisdrank.

Koeken
Gemberkoek, rozijnenkoek, kandijkoek, ontbijtkoek, peperkoek, hazelnootkoek, liga, mueslirepen en sultana.
Producten van Zonnatura worden vaak gezoet met fructose.

Sauzen
Fritessaus, appelmoes, groene pepersaus, slasaus, zigeunersaus, tomatenketchup, jus smaakmaker van Maggi.

Snoep
Engelse drop en chocolade.

Overigen
Augurken, zilveruitjes, vruchtenyoghurt, Yakult, pudding en puddingpoeders.
Fructose kan tevens voorkomen in sommige medicijnen ook broodverbetermiddelen kunnen fructose bevatten.

Honingproducten
Honing komt onder andere voor in: honingkoek, honingwafels, kokoskoeken, biscuit, koekjes, krokante muesli met appel en honingdrop.

Producten met invertsuiker
Invertsuiker is een mengsel van fructose en glucose dat verkregen wordt door het splitsen van suiker. Dit komt zoal voor in: vruchtensap, sinas, suikerstroop, geraffineerde rietsuiker, koekjes, snijkoek, candybars, bonbons, chocoladepasta en tomatenketchup.

Nb. Christine Tobback, voedingsdeskundige die verbonden is aan de praktijk van Dr. De Meirleir te Brussel en tevens nauw met hem samenwerkt, is een zeer goede aanrader als het gaat om voedselintoleranties en het volgen van een aangepast dieet. Consulten kunnen naast bezoek ook telefonisch geraadpleegd worden.