Koemelkallergie en Lactose intolerantie

Bij veel mensen in onze westerse cultuur zijn melk- en lactoseproducten de eerste vreemde eiwitten waarmee het lichaam wordt geconfronteerd. Eigenlijk is er na de periode van borstvoeding geen dag meer dat er geen melk(producten), in een of andere vorm, in onze voeding aanwezig zijn. Het spreekt dan ook vanzelf dat koemelkallergieën en lactose-intoleranties regelmatig voorkomen, vooral bij patiënten die lijden aan de vermoeidheidsziekte M.E./CVS en/of Fibromyalgie. De betekenis ervan is veel groter dan meestal wordt vermoed.

Wat is een koemelkallergie en wat is een lactose-intolerantie?

Op het moment dat het enzym lactose niet of onvoldoende aanwezig is, kan de lactose niet worden gesplitst en daardoor niet worden opgenomen in het lichaam. De lactose komt terecht in de dikke darm waar het gaat gisten. In dit geval spreekt men van lactose-intolerantie. Het optreden van klachten hangt ondermeer af van de hoeveelheid lactase die nog door de darm wordt aangemaakt en de samenstelling van het voedsel dat wordt genuttigd. Dit is vaak het geval bij de vermoeidheidsziekte M.E./CVS en/of Fibromyalgie.

Koemelkallergie is een abnormale reactie van het afweersysteem in het lichaam, waarbij specifieke antistoffen tegen bepaalde eiwitten in de koemelk gemaakt worden. Een echte koemelkallergie is altijd een allergie tegen de eiwitbestanddelen uit de melk(producten): caseïne, lactoalbumine en lactoglobuline. Daarnaast zijn er mensen die intolerant zijn voor het suikeraandeel in de lactose(producten). Hierbij gaat het meestal niet om een allergie maar om een tekort aan bepaalde enzymen. Omdat er nog maar heel weinig intoleranties tegen het melkvet bekend zijn zie je dat zuivere room en goede boter een enkele keer wel verdragen worden.

Lactose-intolerantie is overigens niet hetzelfde als koemelkallergie. In beide gevallen zorgt het drinken van melk voor klachten, maar de oorzaak is verschillend. Bij lactose-intolerantie kan het lichaam de lactose die in de melk zit niet voldoende verteren. Iemand met koemelkallergie daarentegen reageert allergisch op de eiwitten die in de melk(producten) voorkomen. Lactose zit niet in alle melkproducten, melkeiwit wel. Het dieet bij koemelkallergie is daarom strenger dan dat bij lactose-intolerantie.

Verschijnselen:

De verschijnselen van een koemelkallergie en een lactose-intolerantie zijn sterk variabel. Ook het orgaan of het weefsel dat het meest is aangedaan, waar de allergie speciaal duidelijk wordt, verschilt van patiënt tot patiënt. Regelmatig gaat het om de huid (eczeem enz.) of, de darm en de luchtwegen (neiging tot spijsverteringsstoornissen, snel diarree, colitis (ulcerosa)), ziekte van Crohn. Ook verschijnselen zoals overmatige gas- en zuurproductie, opgeblazen gevoel, winderigheid en diarree komen vaak voor. Dit zijn ook typische symptomen van de vermoeidheidsziekte. Het gevolg van een lactose-allergie/intolerantie bij patiënten die lijden aan de vermoeidheidsziekte M.E./CVS kan zich uiten in een “leaky gut”, oftewel lekkende darm.

Vermijden van voedsel bij koemelkallergie:

Het allerbelangrijkste therapeutische beginsel bij elke koemelkallergie is het volledig vermijden van lactose(producten). En van de voedingsmiddelen die deze producten bevatten. Dit moet heel ruim worden opgevat: het gaat om het volledig elimineren van alle melk(producten)-informatie uit de buurt van de (M.E./CVS)-patiënt. Nadrukkelijk staat hier het woord informatie. Het is met name de elektromagnetische informatie (de identiteitscode) van de melk(producten), en niet alleen het voedingsmiddel alleen, waarom het gaat. Bij ernstige allergieën met name bij ernstige eczeempatiënten, mag betrokkene zelfs niet dicht in de buurt zijn van melk(producten). We noemen het vermijden van contact ook wel code-carentie.

Voedingsmiddelen die altijd melk bevatten:

  • Melk(producten): zo van de koe, gekookt, gepasteuriseerd, houdbaar gemaakt op welke manier dan ook (volle, halfvolle en magere melk(producten), geconcentreerd, drooggevroren als poedermelk of creamer. Bedenk dat magere melk(producten)poeder aan zeer veel (kant & klare) producten wordt toegevoegd.
  • Melk(producten): yoghurt en varianten zoals drinkyoghurt, biogarde, dressings met yoghurt, kefir, karnemelk(producten), Hüttenkäse, Cottage cheese, Creme fraiche, enz.
  • Vla, pap, kwark, pudding, chocolademelk(producten), chocolade.
  • Brood en banketbakkerswaren.
  • Voedingsijs: alle varianten, ook softijs. Mogelijkheid om zelf eens, met een eenvoudig en relatief goedkope ijsmachine, waterijs op basis van vers vruchtensap of zuivere limonade (zonder kleurstoffen) te maken. Dit kan een smakelijk alternatief zijn.
  • Weidranken: Molkosan, Molkewei, Rivella en Taksi.
  • Chocolade: alle vormen en zeker Bounty, Mars, Milkyway enz.
  • Alle soorten kaas, smeltkaas, smeerkaas, verse kaas, Mon Chou.

Voedingsmiddelen die lactose(producten) kunnen bevatten:

  • Boter en (zure) room: meestal bevatten boter en room nog sporen van melk(producten).
  • Margarine: afgezien van het feit dat margarine, als industrieel kunstproduct, meestal niet zo gezond is bevat het vaak nog melkdelen. Soms is het vervangen een probleem. Op een hartige boterham met rauwkost is een lactosevrije mayonaise ook een smakelijke vervanger. Notenpasta’s bieden een gezond alternatief voor margarine en boter. Dit dient wel in een reformwinkel aangeschaft te worden en let desondanks altijd op het etiket.
  • Lactose(producten); vrije kaassoorten: bijna alle aangeboden kaassoorten zoals geitenkaas en schapenkaas e.d. bevatten ook lactose.
  • Deegwaren en pasta’s bevatten veelal iets van lactose. Met name gaat het dan om Italiaanse merken spaghetti, macaroni, ravioli, bami enz.
  • Brood en gebak: Voor het bakken wordt vaak een rijsmiddel gebruikt dat op melkbasis wordt geproduceerd. De meeste bakkers weten dat niet. Neem geen brood met broodverbeteraar. Oplossing is om het brood zelf te bakken, indien de vermoeidheid het toelaat.
  • Worst- en vleeswaren: melk(producten)toevoeging zijn verboden, toch komt men ze vaak tegen.
  • Graanvlokken in een of andere vorm: speciaal voor kinderen gebruikte merken bevatten nogal eens sporen van lactose.
  • Soepen en sauzen, soepblokjes: meestal niet betrouwbaar. Een goed reformhuis weet welke producten geen melk(producten) bevatten.
  • Ketchup, mosterd etc.
  • Zuurkool: vaak is lactose bij de bereiding gebruikt.

Tips:

Let bij het kopen van een fabrieksproduct op de termen: magere melkbestanddelen, droge melkbestanddelen, wei of weipoeder, melkpoeder, magere melkpoeder, volle melkpoeder, caseïne, caseïnaat, melkeiwit, gehydrolyseerd melkeiwit en melkvet.

Let er bij het bakken op dat je een goed bakmiddel gebruikt. Voorbeeld: een plantaarde olie: (olijfolie, zonnebloemolie, maisliemolie) of Natufood. Eventueel beiden combineren voor een beter bakresultaat. Soms bevatten cosmetica ook melkbestanddelen: karnemelk, zeep, karnemelk doucheschuim.

Vaak zijn soja(melk) producten een goede vervanger. Sojabonen bevatten veel plantaardige producten, die licht verteerbaar zijn. Tofuh, Tempeh en sojabrokken zijn goede alternatieven voor kaas en vlees. Mocht er ook sprake zijn van een schimmelinfectie, neem dan suikervrije soja. Let er wel op dat er ook soja-allergieën voorkomen, dus ook bij patiënten die lijden aan de vermoeidheidsziekte M.E./CVS.

N.B. tijdens het vermijden van zuivelproducten kunnen afvalstoffen vrijkomen waardoor een nog vermoeider gevoel ontstaat die gepaard kan gaan met hoofdpijn, misselijkheid, verergering van jeuk en soms zelfs koorts. Door het drinken van veel water, minimaal 2 liter per dag, en veel groente en fruit (als dit mag) kunnen de effecten van het ontgiften worden beperkt.

Nb. Christine Tobback, voedingsdeskundige die verbonden is aan de praktijk van Dr. De Meirleir te Brussel en tevens nauw met hem samenwerkt, is een zeer goede aanrader als het gaat om voedselintoleranties en het volgen van een aangepast dieet. Consulten kunnen naast bezoek ook telefonisch geraadpleegd worden.